Narsisistik kişilik özellikleri, bireyin kendine bakış biçimini, benlik değerini ve kişilerarası ilişkilerini şekillendiren kalıcı örüntülerdir. Bu özelliklere sahip bireyler çoğu zaman dışarıdan güçlü, özgüvenli ve kendinden emin bir görünüm sergiler. Ancak bu görünümün altında, çoğu zaman kırılgan bir benlik yapısı ve yoğun bir onay ihtiyacı yer alır.
Narsisistik özellikler yalnızca “kendini beğenmişlik” ya da “egoizm” ile sınırlı değildir. Klinik açıdan bakıldığında, bu özellikler bireyin duygusal ihtiyaçlarını düzenleme biçimiyle yakından ilişkilidir. Özellikle eleştiriye karşı aşırı hassasiyet, değersizlik duygusunu tolere edememe ve yoğun hayranlık beklentisi bu örüntünün önemli parçalarıdır.
Narsisistik Kişilik Özellikleri Nasıl Ortaya Çıkar?
Narsisistik örüntüler çoğu zaman erken çocukluk dönemindeki bağlanma deneyimleriyle ilişkilidir. Duygusal olarak tutarsız, aşırı eleştirel ya da aşırı yüceltici ebeveyn tutumları, bireyin benlik algısının sağlıklı gelişimini zorlaştırabilir.
Uzman Klinik Psikolog Can Kılıç’a göre narsisistik özellikler, bireyin erken dönemde yaşadığı duygusal eksikliklere karşı geliştirdiği bir koruyucu savunma işlevi görebilir.
Günlük Hayatta ve İlişkilerde Etkileri
Narsisistik kişilik özellikleri en çok yakın ilişkilerde belirginleşir. Romantik ilişkilerde, aile ilişkilerinde ve iş yaşamında şu durumlar sıkça gözlemlenebilir:
-
Sürekli takdir ve onay beklentisi
-
Empati kurmakta zorlanma
-
İlişkilerde kontrol etme eğilimi
-
Eleştiri karşısında yoğun öfke ya da geri çekilme
-
Değerli hissetmek için başkalarını küçümseme
Bu dinamikler zamanla ilişkilerde duygusal yıpranmaya, çatışmalara ve kopukluklara yol açabilir. Partnerler ya da yakın çevre, çoğu zaman kendilerini görülmeyen, anlaşılmayan veya değersiz hissedebilir.
CK Psikoloji’de Terapötik Yaklaşım
CK Psikoloji’de narsisistik kişilik özellikleri, etiketleyici ya da yargılayıcı bir yaklaşımla ele alınmaz. Terapide amaç, bireyin bu örüntülerin nedenlerini anlaması, duygusal farkındalığını artırması ve daha sağlıklı ilişki biçimleri geliştirmesidir.
Bu süreçte sıklıkla:
-
Psikodinamik Terapi ile erken dönem ilişkisel deneyimler çalışılır,
-
Duygu Odaklı yaklaşımlar ile bastırılmış duygularla temas kurulur,
-
Bilişsel farkındalık çalışmaları ile katı benlik inançları ele alınır.
Terapi süreci, bireyin kendilik değerini dış onaydan bağımsız olarak yapılandırmasına ve ilişkilerde daha dengeli bir konum almasına yardımcı olmayı hedefler.
CK Psikoloji, Gebze’de hem yüz yüze hem online terapi seçenekleriyle, kişilik örüntüleri ve ilişki sorunları üzerine bilimsel ve etik temelli psikolojik destek sunmaktadır.